Advertisements
new

โรคแพ้ความสูง อันตรายที่อาจคร่าชีวิต คนที่ไปเที่ยวที่สูงต้องพึงระวัง

 

โรคแพ้ความสูง Altitude sickness

หลายคนที่เดินทางไปเที่ยว ที่สูง เกิน  2500 เมตร จากระดับน้ำทะเล พึงต้องระวัง
AMC  Acute Mountain Sickness  หรือ โรคแพ้ความสูงแบบเฉียบพลัน มักเกิดหลังขึ้นไปบนที่สูง เกิน   2500 เมตร   แล้วร่างกายปรับตัวไม่ทัน เนื่องจากบนที่สูง  ออกซิเจนจะเบาบาง ร่างกาย นำมาหมุนเวียน ใช้ไม่ทัน ทำให้เลือด เกิดข้นเหนียว  อาการจะเกิดหลังขึ้นที่สูง ราว 4-10 ชม.
อาการที่พบคือ  ปวดศีรษะ ปวดตุบๆ มึนๆ   อยากนอนแต่นอนไม่หลับ ตาค้าง หายใจหอบ เพราะปอดต้องทำงานหนักเพื่อจะผันเอาออกซิเจนที่มีอยู่น้อยนิดใน อากาศไปใช้   เดินแต่ละก้าวสุดแสนจะยากลำบาก เหนื่อยหอบง่าย เดินขึ้นบันได ไม่กี่ขั้น รู้สึกเหมือนแทบจะชั่วชีวิต ซึ่งร่างกายเรา จะค่อยๆปรับตัว ภายใน2-3 วัน อาการจะเริ่มหายไปเอง
ดูเหมือนโรคแพ้ความสูง ไม่ได้น่ากลัวเลย แต่ถ้าหากโรคนี้จะไม่ลุกลาม แปรเปลี่ยน ไป เป็นสองอาการหลัง ที่กำลังจะกล่าวถึง
HAPE  High Altitude Pulmonary Edema  ภาวะปอดบวม ที่เกิดขึ้นร่วมกับโรคแพ้ความสูง  เกิดขึ้น เมื่อ เกิดโรคแพ้ความสูง
เป็นอาการที่เกิดอันตรายถึงตายเพราะระบบหายใจล้มเหลว
อาการทางปอด สังเกตง่าย คือ หายใจหอบ หายใจไม่ออก  หายใจลำบาก เหนื่อยมากผิดปรกติ นั่งเฉยๆ ก็เหนื่อยแล้ว  ทางรอดทางเดียวคือ การกลับลงสู่พื้นราบทันที
HACE  High Altitude Cerebral Edema  ภาวะสมองบวมที่เกิดขึ้น ร่วมกับโรคแพ้ความสูง   นี่เป็นอาการอันตราย ถึงตาย
วิธีสังเกต ว่า มีอาการทางสมองคือ การเห็นภาพซ้อน. อาเจียน พุ่ง  เดินเซควบคุมทิศทางไม่ได้ ปวดศีรษะรุนแรง ชัก หมดสติ ทั้งหมดทั้งมวลนี้คือ อาการทางสมอง.. ถ้าใครเกิดอาการนี้ ทางรอดเพียงทางเดียวคือ ต้องกลับสู่พื้นราบในบัดเดี๋ยวนั้น.
IMG_9951-Edit-Edit
 หลายคน คงเริ่มกลัว..
โรคแพ้ความสูงนี้ นก จะขออธิบายให้เข้าใจง่ายๆ เป็นภาษาชาวบ้านนะคะ
ในที่สูงๆ อากาศ จะเบาบาง ชาวเขาหรือคนที่อาศัยในที่สูงๆ ความสามารถของเม็ดเลือดแดงที่จะจับเอาออกซิเจนไป หมุนเวียนใช้ในร่างกาย จะต่างจากเรา เม็ดเลือดแดงเขา ทำมาพิเศษ เพราะเขาอาศัยอยู่ที่นั่น มานานแล้ว ความสามารถ ในการจับออกซิเจน จึงต่างจาก  เราผู้เกิด และอาศัยอยู่บนพื้นราบ พื้นที่ที่ เกือบจะต่ำกว่าระดับน้ำทะเล
พอคนพื้นราบอย่างเรา ขึ้นไป บนที่สูง เม็ดเลือดแดงเรา ก็จะตกใจ ที่ค้นพบว่า ออกซิเจน ที่จะให้จับ มีปริมาณ น้อยมากเหลือเกิน
 ขณะที่คนพื้นราบ มองเห็นทิวเขาแปลกตา มองเห็นหิมะ ที่บ้านเราไม่มี มีอาการตื่นเต้น ดีใจ หัวใจสูบฉีด  กระโดดโลดเต้น  … ทันทีที่ เราตื่นเต้น  เราออกแรง   หัวใจจะสูบฉีดแรง  ทำให้เราหายใจถี่ขึ้น ร่างกายต้องการออกซิเจนในการเผาผลาญเพิ่มขึ้น  รวมถึง บนที่สูง ซึ่งอากาศจะหนาว  ทำให้เรา ต้องการ ออกซิเจนเพิ่มมากขึ้นเพื่อการเผาผลาญ ให้ความอบอุ่น ต่อร่างกาย
แต่อนิจจา   พี่เม็ดเลือดแดงบอกว่า หนูจับออกซิเจนไม่ทัน จำนวนออกซิเจน ช่างมีเบาบางเหลือเกิน
เมื่อจับไม่ทัน  ปอดก็จะต้องทำงานมากขึ้น  เลือดเริ่มข้นเหนียว อวัยวะที่อันตรายที่สุด เมื่อขาดออกซิเจน คือสมอง​.. ทำให้สมองบวม และ ปอดบวม .
IMG_3651
หลายคน ถามว่า .. ถ้าแบบนี้ เกิดอยากไปเที่ยวที่สูง
เราต้องฟิตร่างกาย ใช่ไหมคะ .. เพราะมันต้องคนง่อยกะรอก อ่อนแอปวกเปียก แน่ๆ เลือดถึงอ่อนแอ จับออกซิเจนไม่ทัน
แต่มันไม่ใช่เลย…
โรคนี้ไม่เลือกชั้นวรรณะ ..ในการเข้าครอบครองร่าง
คนที่มีโอกาสเป็นโรคนี้ คือ คนที่ใช้ออกซิเจน ในร่างกายสูง. คนที่ตื่นเต้นตกใจง่าย
นกเคยไป เที่ยวที่ทะเลเกลือ โบลีเวีย สูง  4000กว่า เมตรจากระดับน้ำทะเล น่าแปลกที่คนแก่ เต็มไปหมด และ โรคแพ้ความสูง ไม่สามารถแผ้วพาน ผู้สูงอายุ เหล่านั้นได้
ลองจินตนาการ การเคลื่อนไหวร่าง ของคนแก่สิคะ เคลื่อนไหวช้าๆ เนิบๆนาบๆ การหายใจช้า ๆ ไม่เหนื่อย ไม่ตื่นเต้น ซึ่งแสดงว่า คนแก่ ใช้ออกซิเจนน้อยมากในการดำรงชีพอยู่บนที่สูง
แต่ไม่นับคนที่มีโรคประจำตัวนะคะ เช่น  โรคปอด โรคถุงลมโป่งพอง โรคหอบหืด โรคความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดหัวใจ หรือโรคหัวใจอื่น ๆ
แน่นอนว่าคนเหล่านี้ ไม่ควรเดินทางไป ที่สูง อย่างยิ่ง
IMG_3656-Edit
การจะปฏิบัติตัว อย่างไร ไม่ให้ โรคแพ้ความสูงมาแผ้วพาน เราจึงควรเข้าใจธรรมชาติของโรคนี้ก่อน ดังที่นกได้กล่าวมา หมดแล้ว ในข้างต้น
วิธีปฏิบัติตัว ไม่ให้ โรคแพ้ความสูงมาแพ้วพาล ยามเดินทาง
  1. ต้องให้โอกาสร่างกายได้ปรับตัว .. การเดินทางจึงควรเป็นการเดินทางไต่ระดับความสูงขึ้น อย่างช้าๆ จากพื้นที่ต่ำ ไปหาพื้นที่สูง
  2. ระงับความตื่นเต้น ตกใจ กับภาพความงามที่เห็นตรงหน้า   อย่าวิ่ง อย่ากระโดด มันไม่จำเป็นเลยที่เราต้องเก็บภาพกระโดดสูง บนยอดเขา กลับไป ถ้าเราไม่แน่ใจ ว่าร่างกายเรา จะปรับสภาพ ได้หรือไม่
  3. เคลื่อนไหวให้ช้า  ให้โลกนี้อยู่ใต้ฝ่าเท้าของเรา  มีชีวิตที่เดินช้า ดื่มด่ำ สดชื่นไปกับทัศนียภาพรอบตัว นกจินตนาการว่า ตัวนกเอง เป็นหอยทาก เดินเท้าต่อเท้า กำลังคลาน ชั้นคือคนแก่อายุ 80 ที่กำลังเริงวิว(แค่จินตนาการนะคะ นกยังไม่ถึง 80 นะ Don’t get me wrong.)
  4. ไม่ดื่ม สุราเมรัยมีระยะ ใดๆ แอลกอฮอล์ ก็อย่างที่ทราบ ว่า ทำให้เลือดไหลเวียนสูบฉีด หัวใจเต้นแรง เห็นช้างตัวเท่าหมู  ถ้าไม่อยากตาย บนที่สูงเสียดฟ้า งดเหล้าไม่ว่าจะเข้าพรรษาหรือไม่ก็ตาม ถ้าขึ้นบนที่สูงขนาดนั้น ควรงดเว้น เป็นเด็ดขาด
  5. ดื่มน้ำให้มากๆ ใช้วิธีจิบน้ำ เป็นระยะ เพื่อลดความหนืดของเลือด ช่วยให้การจับออกซิเจนมีประสิทธิภาพมากขึ้น
  6. ถ้ามีความจำเป็นต้องบินลงที่สูง  โดยไม่สามารถไต่ระดับความสูงได้  เช่น  เมืองลาปาส ประเทศโบลีเวีย เมืองหลวงที่สูงที่สุดในโลก .. คือร่วมห้าพันเมตร จากระดับน้ำทะเล  เขาเล่าว่า เป็นประเทศ เดียว ที่นักฟุตบอลทีมเก่งๆ ไปแข่งแล้ว ดับแสงสนิท เพราะ เหนื่อย แย่งบอลไม่ไหว แข่งทีไรแพ้เจ้าบ้านตลอด  เพราะเจ้าออกซิเจน ที่มีน้อยนิดในอากาศนี่แหละ .. ตอนไป โบลีเวีย บันไดยี่สิบขั้น นกรู้สึกเหมือน เดินร้อยขั้น จะก้าวขาขึ้นแต่ละขั้น มันช่างยาวนานชั่วชีวิต เหนื่อย หอบ..  ถ้าจำเป็นต้องบินลง เราจะใช้ยา Acetazolamide (diamox) 
           วิธี กิน คือ 125 mg 1 เม็ด ทุก 12 ชั่วโมง ก่อนขึ้นภูเขาสูง ราว 2วัน
            ยานี่เป็นยา รักษาโรคความดันโลหิตสูง ชนิดขับปัสสาวะ
ผลข้างเคียงคือ .. ฉี่กระปริบประปรอย ต้องการฉี่บ่อย ระหว่างเที่ยว ซึ่งคงต้องทำใจ .. และการรับรสที่ลิ้นที่จะแปร่ง และเสียหายไป ชั่วคราว  ห้ามปรุงกับข้าวในช่วงเวลานั้น สงสารคนกิน
ยานี้  คนที่แพ้ซัลฟา ห้ามกินนะคะ . อันตราย 
สำหรับคนที่ไม่รู้ว่าตัวเองแพ้หรือไม่ นกแนะนำ ให้ ลองกิน ที่บ้านไปก่อน 1  เม็ด และรอดูอาการตัวเอง ใน 2 วัน ว่ามีอาการผิดปรกติ หรือแพ้ยาไหม เพราะถ้ามี เราอยู่บ้านเรา เรายังไป โรงพยาบาลทัน แต่ถ้าระหว่างเดินทาง เราแพ้ยา อาจเกิดอันตรายถึงชีวิตได้
IMG_9847
7.ออกซิเจนกระป๋อง ช่วยได้  พกพาไปสูดดม ยามถึงที่สูง.
8.แปะก๊วย หรือ Gingko ซึ่งเคยมีงานวิจัย ว่าช่วยได้ แต่ก็ยังไม่มีใครออกมารับรองอย่างเป็นทางการ เพียงแต่แรกเริ่ม มาจากคนจีน ที่อาศัยอยู่บนที่สูงมากๆ เวลาต้องเดินทางไกล จะใช้แปะก๊วยนี่แหละ กิน เพื่อป้องกันอาการไม่สบายจากโรคแพ้ความสูง นี่แหละค่ะ
9.ใบโคคา ใบโคคาเนี่ย จะมีอยู่ที่ ทวีปอเมริกาใต้ แถวโบลีเวีย เปรู จะมีเยอะมาก มีขายเต็มไปหมด แต่ที่รู้ๆ กันว่ามันเป็นสารตั้งต้นของการ ผลิตโคเคน.. 
ตัวใบโคคาเอง  จากประสบการณ์ส่วนตัวนกเอง   เอามาต้มดื่มแบบชา รสชาตินุ่มละมุนสุดยอด  คนท้องถิ่นที่อาศัยอยู่ในที่สูงจะเอาใบโคคามาเคี้ยวแล้วอมเอาไว้ในปาก ป้องกันโรคแพ้ความสูงได้ผลชะงัด .. นกดื่มทุกวันตอนไปเที่ยวที่อเมริกาใต้ ส่วนพวกเราที่อาศัยอยู่เมืองไทย จะซื้อหามา ยังไง ยังคงมืดมนอยู่ แต่ถ้าใครได้ไป ที่โซนนั้น แนะนำ ใบโคคา อีกอย่างหนึ่งค่ะ ที่ได้ผลชะงัด  กินแล้วจะติดไหม คนอเมริกาใต้บอกว่าไม่ติดนะ เพราะมันยังเป็นโคคา ยังไม่ได้แปลงร่าง เป็นโคเคน
หากใครเกิดโรคแพ้ความสูง ให้กิน   Diamox เพิ่ม เป็น 250 mg ทุก12 ชม.
หรือ Dexamethasone  1 mg 2 mg ทุกๆ 6 ชั่วโมง  กรณีมีอาการรุนแรง
และรีบเดินทางกลับสู่พื้นราบให้ทันท่วงที
ถ้าใครไปเที่ยวที่สูง เช่น แชงกรีล่า เขามังกรหยก ธิเบต เนปาลเอเวอเรสเบสแคมป์  คิริมันจาโร  เปรู โบลีเวีย  บทความนี้คงเป็นประโยชน์ให้หลายคน ได้เตรียมตัวเพื่อ การเดินทางที่สนุกสนาน ปลอดภัย  นะคะ ..ด้วยรักและเป็นห่วง
จากเพื่อนนักสะพายเป้ค่ะ.
IMG_9985
Advertisements
About หมอนก ,Mornok (124 Articles)
ชื่อ ...น.ส. กนกรัตน์ เทโวขัติ ชื่อเล่น นก วัน เดือน ปีเกิด 1 ตค 2519 การศึกษา ปริญญาตรี ทันตแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ Tour guide, Tour leader มหาวิทยาลัยรังสิต ความสนใจพิเศษ . เป็นช่างภาพสมัครเล่น เวบไซค์ http://mornok.com Facebook page https://www.facebook.com/backpackersfriend/ เฟสบุคเพจ เพื่อนนักสะพายเป้ Backpacker's friend เป็นเพจบันทึกการเดินทาง ทั้งในประเทศ และต่างประเทศ การเดินทางมีทั้งแบบแบกเป้และเดินทางแบบหรูหราสบาย พาเที่ยว พาถ่ายรูป พักโรงแรม พากิน เคยเดินทางมาแล้ว ราว 26 ประเทศ ทั่วโลก ในระยะเวลา 6 ปี เป้าหมายการเดินทางในอนาคตคือ รวบรวมถ่ายภาพปราสาทหินและวัดใน ประเทศไทย ให้ครบ ,เดินทางประเทศจีนและ อินเดีย ให้ครบทุกจังหวัด ,แบกเป้ ยาว หกเดือน เที่ยวประเทศฝั่งอเมริกาใต้ และอเมริกากลาง ผลงานที่ผ่านมา: ร่วมรายการ Bigbrother season 2549 pocketbook ก็จะวีน..ใครจะทำไม ละคร นรสิงห์ แชมป์ รายการ อัจฉริยะข้ามคืน ล้านที่ 4 ถ่ายแบบ,สัมภาษณ์ ลง magazine Alternative (June 2006), Hamburger (ปักแรกมิถุนายน 2549) ,GM Plus ,Lisa (7-6-06) ,แพรว (25 มิถุนายน 2549),Front mini Magazine (July 2006),เธอกับฉัน (ปักษ์หลังกรกฎาคม 2549) ,In Magazine (September 10, 2006),Gossip star ,TV Inside,Her World (ธ.ค. 2549), In Magazine (January 10, 2007) ,In Magazine (January 10, 2007) ,EXray (10 March 2007) ,Maxim (May 2007),เปรียว (ปักษ์หลังมิถุนายน 2550) เขียนคอลัมน์ บลอกเกอร์ชวนเที่ยว "แบกเป้เท่ทั่วโลก" นิตยสาร อสท. ฉบับเดือน มีนาคม 2559 นักเขียนคอลัมน์ ประจำ Dentist Backpack นิตยสาร Focus งานรีวิว .. เคยร่วมงานกับ.. Dtac ,Boots, TMB ,Master card ,bug bunny Looney Tunes Thailand ,Singha Park Ballon festival ,Airpay application, การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย,การท่องเที่ยวมาเก๊า,Lenovo ,Samsung camera https://mornok.com/2015/09/22/อุทยานแห่งชาติภูสอยดา/ https://mornok.com/2016/02/15/airpay/ https://mornok.com/2016/01/21/วิธีแบกเป้จีน-ไปจางเจี-4/ http://www.manager.co.th/Feelgood/ViewNews.aspx?NewsID=9570000128471 youtube channel https://www.youtube.com/channel/UCTwZ49toHl8K8KYF4Wmt1uA?view_as=public เพื่อนนักสะพายเป้ Backpacker's friend instragram kanokrat_tawokhat
%d bloggers like this: